logo
logo
logo

آموزش مفاهیم دینی در پیش دبستان

«العلم فی الصغر کالنقش فی الحجر»

ذات انسان، خداجو و پا ک است. آدمی هر چه بیش تر بیاموزد و بیازماید بیش تر به جستجوی خداوند مشتاق و علاقمند می گردد. بهترین دوران برای یادگیری و انس قلبی با مفاهیم و تعالیم دینی، دورهی کودکی است.زمانی کهذهنجویاو پویای کودکدر طلب کشفو آزمودن هستیخوداست.از سویدیگر،آموزشو پرورش، رسالت عظیم تربیت و پرورش آینده سازان جامعه اسلامی را به عنوان خطیرترین مسئولیت در تربیت همه جانبهی با ارزش ترین سرمایه ی جامعه یعنی نسل فردا را بر عهده دارد. کشوری سالم، صالح، پویا و مستقل، نیازمند برخوردار ی از جامعه ای مؤمن، متعهد و آ گاه است. جامعه ای که در آن هر فرد به نوبه خود در سلامت رفتاری،اخلاقی و اجتماعی و فرهنگی آن، دخیل و اثربخش میباشد. تربیت کودکان و هدایت آن ها به سوی یادگیری و انس با دین، ضامن سلامت و آسیب ناپذیری جامعه فرداست. پس می توان به جرأت اذعان کرد، آموزش صحیح دینی و هدایت آ گاهانه و مسئولانه ی کودکان امروز، پایه گذار ثبات، پیشرفت و حفظ و پاسداری از ارزش های دینی و مذهبی و دستاوردهای انقلاب شکوهمند اسلامی خواهد بود. کما این که مقام معظم رهبری (مدظله العالی) در این موضوع مهم فرموده اند: «من عقیده ام بر این است که حفظ قرآن باید از کودکی شروع شود و آن چیزهایی که لازم است، آن مطالبی که مفید است و ما را به فهم آن نزدیک میکند، آنها را به این کودکان یاد بدهید تا مثل نقشی که بر سنگ میماند، تا آخر عمر در ذهن شان باقی بماند و مایه ی برکت شود. جامعه ی اسلامی ما، از این طریق رشد می کند و استحکام مییابد و با این روش، استقلال خود را تضمین و توجه مسلمانان را جلب می کند تا راه هدایت خود را در اسلام پیدا کنند»

چگونگی آموزش مفاهیم دینی در پیش دبستان

برای آموزش اثرگذار مفاهیم دینی به کودکان در دوره پیش دبستانی، باید به موارد زیر توجه نمود:

۱.مفاهیم دینی و پیام های معنوی، اغلب به صورت انتزاعی هستند. بنابراین استفاده از کلام ساده، شیوا و کلمات قابل درک و فهم برای رده سنی مخاطب، همراه با استفاده از شکل ها، رنگ ها و مثال های جذاب باید آنها را به کودکان ارائه نمود. زیرا این گروه سنی در مرحله فراگیری مجسم هستند و باید قادر باشند تا موضوعات را در ذهن نورس خود به تجسم در آورند و همذات پنداری نمایند.

۲. تأ کید و توجه به زیبایی و شیرینی آموزه های دینی از مهمترین راهکارهای آموزش این مفاهیم ارزشی به کودکان است.

۳. تأ کید بر جنبه های تنبیه کننده، بازدارنده و هراس آور در انتقال مفاهیم و پندهای دینی به کودکان باعث کم رنگ شدن انگیزش آن ها در دین مدار ی خواهد شد. بهعنوان مثال هرگز نبایدبه کودکی گفت:«اگر «دروغ» بگویی، خدا تو را دوست ندارد و تنبیه میکند». بلکه باید به او خاطرنشان کرد «می دانی چه قدر خدای مهربان، کودکان را دوست دارد؟ هر چه کودک راستگوتر باشد، خداوند او را بیش تر دوست خواهد داشت».

4. کودکان ذاتا طالب شادی هستند و بی اختیار به سوی هر آنچه آن ها را شادمان می سازد، پیش میروند.
بنابراین همواره باید آموزش دین همراه با بشاشیت و حال خوش، آرام و مشتاق صورت بگیرد. کودکان آرامش را درک می کنند. هنگامی که یاد بگیرند با دعا کردن، دل هایشان آرامش مییابد به آن انس میگیرند. آهنگ و لحن خوش در بیان عبارات دینی و تلاوت آیات قرآن کریم، نقل قصه های قرآنی همه دارای احساسی امید بخش و شادی آفرین هستند که می توانند در ایجاد انس درونی و پیوند ذهنی کودک امروز با قرآن ودین مؤثر افتند.

ویژگی های مربی در آموزش مفاهیم دینی

کودکان در سنین پیش از دبستان، به سرعت تحت تأثیر قرار گرفته از دیگران، بخصوص بزرگ ترهایی که دوستشان دارند، الگوگیری می کنند. مربی پیش دبستان، پس از اعضای اصلی خانواده، فردی است که بیش تر از دیگر اطرافیان مورد توجه و الگوگیری کودکان قرار می گیرد. مربی برای کودک مظهری از دانایی است. فردی است که کودکان برای جلب محبت و توجه او ت ش بسیار می کنند و با هم به رقابت میپردازند. هر کنش و واکنش مربی، مورد دقت و توجه کودکان است. بنابراین در زمان آموزش مفاهیم دینی، مربی نقش بسیار حساسی در پایه ریزی شخصیت خداجو و مذهبی کودکان عهده دار خواهد بود.

ویژگی های مربی در آموزش پیش دبستان، الخصوص مفاهیم دینی، عبارتند از: 1. آرامش و ملایمت

پرخاشگرانه 7. پرهیز از هر نوع شتابزدگی در آموزش 8. پرهیز از اعمال تبعیض بین کودکان 9. رعایت عدل و انصاف در داوری

ویژگی های مربی

ویژگی های اخلاقی

2. مهربانی در رفتار، ک م و نگاه ۳. صداقت و خوش قولی* 4. رازدار ی وامانت دار ی ۵. صبر و شکیبایی ۶. پرهیز از هر نوع رفتار عصبی، تند و

10. انعطاف و وسعت نظر 11.تأ کید به تشویق مثبت و سازنده 12. پرهیز از تنبیه در مقابل ناتوانی یا وا کنشهای رایج کودکان حین فرآیند یاددهی و یادگیری*

* خوش قولی: در صورتی که مربی به کودکان قول یا وعده ای دهد، عدم انجام آن باعث سلب اعتماد کودکان نسبت به مربی می گردد.

* تنبیه: پرهیز از تنبیه به معنی آن نیست که کودکان در قبال اعمال نادرست و ناشایست خود، وا کنشی
نبینند، بلکه تنبیه سالم دارای جنبه ی امر به معروف است. طبق فرمودهی پیامبر ا کرم صلی اله علیه و آله وائمهیمعصومینعلیهالس م،دراینواجباس می،بهخصوصدرارتباطبا کودکان،عملنادرست بایدبهطور موضوعیمطرحشود.بالحنآرام،جدی،ولیمحبتآمیز کهباعثایجادفرصتتغییرو داوری عمل توسط کودک و درک دلیل اشتباهش می گردد. هرگز نباید فراموش کرد که در مواردی که تأدیب و تنبیه

کودکضروریاست:

«عمل انجام شده باید نکوهش گردد نه فردیت کودک انجام دهنده ی آن»

به عنوان مثال کودکی ، همک سی خود را آزار رسانده، یا به نحوی باعث ناراحتی او شده است. در این شرایط مربی موظف به تأدیب کودک است. اما نباید به او بگوید: «تو» دیگران را اذیت می کنی، «تو» کارهای نادرست انجام میدهی. بلکه باید به کودک گفت: «ناراحت کردن دیگران کار درستی نیست. می دانم که تو خیلی خوب این چیزها را می دانی و دوست دار ی همه خوشحال و راضی باشند، مگر نه؟» این نوع گفتار باعثمیشود کودکداور اعمالخودباشد.بدونآنکهشخصیتفردیاشتحتاتهامآزار دهندهیدیگران

واقع گردد. در این نوع برخورد «عمل» مورد داوری قرار می گیرد نه «عامل» آن. و یژگی های رفتار ی

الف. طرز صحبت کردن ک م مهربان، متین و آرام. آهنگ صدای مناسب، نه خیلی بلند، نه خیلی آهسته. شمردگی و شیوایی بیان. تنظیملحنمتناسببانوعفعالیت(قصه گویی،شعرخوانی،ت وتآیات،سورهها،اجراینمایشو …). به کارگیری کلمههاو واژگانمتناسبباحیطهیاداراک کودکو دامنهیو گسترهیواژگاناو. پرهیز از اشاره به نقاط ضعف و ناتوانی و کاستی کودکان هنگام گفتگو (از جمله لقب گذاری بر کودکان

که دارای بار بسیار منفی است).

مهارت قصه گویی

برخورداری از مهارت قصه گویی از ویژگی های مهم یک مربی تواناست. مهارت قصه گویی شامل:

1. تغییر لحن و آهنگ صدا بنا به مختصات قصه

2. توان تغییر صدا به جای شخصیت ها

۳. استفاده از حالات و احساسات در قصه مثل هیجان، شادی، اندوه، سؤال و ….

4. حرکات دست و بدن

۵. به کارگیری عروسک یا پاپت یا نقاب در هنگام قصه گویی

قصه های ناتمام

یکی از روش های مؤثر در جهت رشد گستره ی واژگان و مهارت های کلامی کودکان، قصه های ناتمام هستند. مربی قادر است قصه ای را آغاز کرده، در میانه آن را ناتمام باقی بگذارد تا کودکان شنونده، بنا به اندیشه، علاقه، باور و هدف گذاری خود، قصه را به شکل فردی یا گروهی به پایان برسانند.

قصه های تصویری

گاه یک قصه با استفاده از یک تصویر یا لوحه ی تصویر شکل می یابد. بدین ترتیب که با نشان دادن یک تصویر، مربی و یا کودک بر اساس آن قصه ای خلق می کند. این نوع قصه ها را قصه های موقعیتی می گویند. قصه های تصویری از اثر گذاری آموزشی بالایی برخوردارند و دارای انواع مختلفی مثل قصه گویی با کارت های تصویری، کتاب های مصور بدون نوشته و تصاویربزرگ(پرده) می باشند.

به بالای صفحه بردن