logo
logo
logo

قصه

 

قصه ی کودک به بیان ساده حادثه و ماجرایی است که آغاز، میانه و پایان دارد. قصه یکی از کهن ترین میراث بشری است که از گذشته تابحال از طریق عوامل گوناگون مثل: نقالان، خطیبان، قصه گویان و مداحان و پرده خوان ها به مخاطبان انتقال یافته است. درگذشته، بزرگ ترهای خانواده، یعنی مادر بزرگ ها و پدر بزرگ ها از مؤثرترین عوامل انتقال افسانه ها، قصه ها و اسطوره ها به شکل سینه به سینه و نسل به نسل بوده اند. قصه از نظر آموزشی و تربیتی بسیار اهمیت دارد و هرگز نباید به قصه ها، بخصوص قصه های کودکان نگاه سطحی و آسان گذر داشت.

اجزای قصه

1. طرح: چارچوب اصلی قصه که آغاز، میانه و پایان قصه در آن مشخص باشد.

2. موضوع: مفهوم و فضای کلی حاکم بر قصه که اساس داستان را شکل می دهد.

۳. درو ن مایه: محتوای اصلی قصه

4. پیام: هدف و مفهوم کلی قصه

۵. صحنه سازی: زمان و مکان قصه (رخداد ماجرا)

۶. شخصیت سازی: شخصیت های سازنده ی قصه

7. فضاسازی: حال و هوای قصه و شرایط روانی، روحی و حسی حا کم

8. پیرنگ: رابطه ی علت و معلول در قصه که طی آن متوجه می شویم که عناصر گونا گون قصه دارای ارتباط منطقی و باور پذیرند.

9. لحن و زبان: هر قصه دارای لحن و آهنگ گفتاری خاص خود است که قصه گو باید بنا به ماهیت قصه از آن استفاده کند.

10. منطق و باور پذیری: قصه باید منطقی، باورپذیر و هم ذات پذیر باشد. قصه ها چه واقع گرایانه، چه فانتزی باید به گونه ای باشند که کودک قادر به باور یا علاقمند به باور آن ها باشد. مثلا ً اگر در یک قصه ی واقع بینانه یا «رئال» قهرمان ۶ ساله ی داستان بدون داشتن شخصیتی افسانه ای از زور یا کلام بسیار فراتر از سن خود برخوردار باشد و یا در قصه ای فانتزی یک مورچه بتواند وزنه ای سنگین بلند کند، کودک شنونده به قصه اعتماد نخواهد کرد و با آن ارتباط ذهنی برقرار نخواهد نمود. اما اگر همین  قهرمان ۶ ساله یا مورچه به طریقی، مثلا ً گذشتن از دستگاه، خوردن یک داروی خاص، بستن یک دستبند یا زدن نقابی ویژه به این توانایی ها دست یابد، برای کودک جذاب می شود.  

مهارت قصه گویی

برخورداری از مهارت قصه گویی از ویژگی های مهم یک مربی تواناست. مهارت قصه گویی شامل:

1. تغییر لحن و آهنگ صدا بنا به مختصات قصه

2. توان تغییر صدا به جای شخصیت ها

۳. استفاده از حالات و احساسات در قصه مثل هیجان، شادی، اندوه، سؤال و ….

4. حرکات دست و بدن

۵. به کارگیری عروسک یا پاپت یا نقاب در هنگام قصه گویی

قصه های ناتمام

یکی از روش های مؤثر در جهت رشد گستره ی واژگان و مهارت های کلامی کودکان، قصه های ناتمام هستند. مربی قادر است قصه ای را آغاز کرده، در میانه آن را ناتمام باقی بگذارد تا کودکان شنونده، بنا به اندیشه، علاقه، باور و هدف گذاری خود، قصه را به شکل فردی یا گروهی به پایان برسانند.

قصه های تصویری

گاه یک قصه با استفاده از یک تصویر یا لوحه ی تصویر شکل می یابد. بدین ترتیب که با نشان دادن یک تصویر، مربی و یا کودک بر اساس آن قصه ای خلق می کند. این نوع قصه ها را قصه های موقعیتی می گویند. قصه های تصویری از اثر گذاری آموزشی بالایی برخوردارند و دارای انواع مختلفی مثل قصه گویی با کارت های تصویری، کتاب های مصور بدون نوشته و تصاویربزرگ(پرده) می باشند.

طبقه بندی قصه ها

۱.قصه های ُکنشی: این قصه ها دارای گره(بروزمشکل) تعلیق، اوج یا فراز(رسیدن بحران به اوج خود) حل مشکل و فرود (بازگشت به مرحله ی آرامش قصه) و نتیجه گیری هستند. شنونده برای دنبال کردن قصه مشتاق است و احساس هیجان و انتظار می کند.

۲. قصه های غیر ُکنشی: این قصه ها روایتگر یک ماجرا هستند در آن ها تعلیق، گره و اوج و فرودی وجود ندارد و اغلب برخوردار از بار پیام رسانی، نصیحت و یا بازگویی یک روایت هستند.

شرایط مناسب برای قصه گویی

در کلاس پیش دبستان علاوه بر مهارت قصه گویی و مناسب بودن قصه، شرایط نیز باید برای قصه گویی مساعد باشد. مثل:

۱. دور بودن مکان از سروصدا

۲. زمان مناسب برای قصه گویی بعد از فعالیت جسمانی و حرکتی و زمان استراحت

۳. راحت بودن محل شنوندگان قصه

۴.دور بودن از وسایل اضافی مانند اسباب بازی ها که حواس کودکان شنونده را به سوی خود معطوف کند

۵. مدت قصه گویی بین 10 تا 1۵ دقیقه

قصه های «بومی»

از مهم ترین فعالیت ها در پیش دبستان های کشور، استفاده از قصه ها و افسانه های بومی و محلی است تا از این طریق علاوه بر انجام فعالیت مؤثر قصه گویی، میراث معنوی و فرهنگی منطقه نیز برای کودکان بیان شود که گامی مؤثر در جهت حفظ و صیانت از میراث فرهنگی، معنوی و ملی کشور است.

 

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

به بالای صفحه بردن